Bu çalışmada futures piyasaların etkinliğini test etmek için literatürde sıkça başvurulan testlerden biri olan ve tek seri üzerinden yapılan birim kök testine alternatif olarak spot ve futures fiyat serilerine dayalı testler ile Uyarlanmış Satın Alma Gücü Paritesi testi geliştirilmiştir. Gerek spot ve futures tekil fiyat serilerine, gerekse bu “spot-futures” farklarına dayandırılarak koşulan otokorelasyon, koşu (run), normallik testleri ile satın alma gücü paritesinden uyarlama yapılarak kurulan regresyon modeli ile İzmir Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nda işlem gören İMKB30, İMKB100, Amerikan Doları ve Avro döviz piyasalarının etkin olmadığı bulunmuştur. Gerek tekil spot serisine uygulanan otokorelasyon, normal dağılım, run testleri gerekse spot ve futures fiyat farkı serilerine uygulanan otokorelasyon, normal dağılım; run testleri ile Uyarlanmış Satın Alma Gücü Paritesi Regresyon testleri bizi seride birim kökün varlığında “piyasaların etkin olduğu” hipotezinin kabulünün yeterli olmadığı sonucuna ulaştırmıştır. Tekil spot serisi üzerinden yapılan otokorelasyon, run ve normal dağılım test sonuçları, birim kökün varlığında etkin piyasalar hipotezinin kabulü desteklememiştir. Tek seri üzerinden yapılan birim kök testi “etkin piyasa” tanımına uygun bir test değildir. Etkinlik testlerinin spot ve futures fiyatlarına dayandırılması; bu fiyatların farklarına dayandırılması veya Uyarlanmış Satın Alma Gücü paritesine dayandırılması önerilir. Ayrıca piyasaların etkinliğinin testinde hata kalıntıların rassal dağılımının sağlanıp sağlanmadığına dikkat edilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Vadeli İşlem Piyasaları, spot ve vade fiyatları, alternatif etkinlik testleri; birim kök, otokorelasyon, normal dağılım, koşu, Uyarlanmış SGP Testi, Türkiye

Avrupa Birliği (AB) ülkeleri mali kural uygulamasının en iyi örneği olan Maastricht ölçütlerine önem vermesine rağmen 2008 yılında başlayan küresel ekonomik kriz AB üye ülke ekonomilerinin ciddi krizler yaşamasına neden olmuştur. Küresel krizle mücadele edebilmek amacıyla ülkeler maliye politikasını gevşetmişler, önemli oranda bütçe açıkları vermişler ve mali kural uygulamalarını rafa kaldırmışlardır. AB’nde özellikle Yunanistan’ın yaşadığı ekonomik krizle mali disiplini sağlamaya yönelik mali kural uygulaması yeniden gündeme gelmiştir. Bu duruma ilaveten Portekiz, İspanya ve İtalya ekonomilerinin de aşırı bütçe açıkları vermesi, Maastricht ölçütlerine uyum sorununu yeniden gündeme taşımıştır.  AB Komisyonu 29 Eylül 2010 tarihinde AB ekonomi politikalarının eş güdümünün daha etkin sağlanabilmesi ve gözetiminin geliştirilmesi amacıyla Altılı Paket (Six-Pack) olarak anılan mevzuat düzenlemelerini önermiştir. Altılı Paket olarak anılan mevzuat paketi üzerinde nihai anlaşmaya varılmış ve Paket Konsey tarafından 4 Ekim 2011 tarihinde onaylanmıştır. Böylece, AB’de ekonomi politikası eş güdümüne ilişkin Avrupa Dönemi (European Semester)  uygulamasının önümüzdeki dönemde daha sağlam bir yasal çerçeveye dayandırılması amaçlanmıştır. Bu çalışma 13 Aralık 2011’de yürürlüğe giren Altılı Paket uygulamasının AB genelinde işlevselliği ve etkinliğini tartışarak Türkiye’nin mevcut mali göstergelerinin paket açısından uyumluluğunun değerlendirilmesini amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği, Mali kurallar, Altılı Paket, Türkiye

Son yıllarda bilişim teknolojisindeki gelişmeler dünyada ve ülkemizde tüketicilerin bilgisayar kullanımını artırmıştır. Bu gelişmeler, e-ticaret olarak adlandırılan yeni bir iş yapma şeklini de ortaya çıkarmıştır. Tüketiciler açısından e-ticaret alışveriş için fazla fiziksel çaba gerektirmemesi, alışveriş ortamını kişiselleştirmesi, alıcılara zaman ve maliyet tasarrufu sağlaması ve ürün, marka, fiyat ve firma karşılaştırmalarına imkân tanıması sebebiyle en popüler internet aktivitesi haline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, kamu sektöründe çalışanların internetten alışveriş yapma eğilimlerini ölçmektir. Tokat Valiliği ve Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde çalışan 495 kişi örnekleme dâhil edilmiştir. Eğitim ve gelir düzeyi yüksek tüketicilerin internet üzerinden daha fazla alışveriş yaptıkları tespit edilmiştir. İnternet üzerinden alışveriş yapmayı engelleyen konular arasında ürünlerin teslimatının gecikmesi ve yapılan reklamların aldatıcı ve yanıltıcı olması sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: İnternet, Tüketici, Satın Alma Davranışı

Türk Tekstil Şirketleri küreselleşmenin getirdiği fiyat yönünden şiddetli rekabet koşulları içinde çalışmaktadır. Şirketler kârlılıklarını ve yaşamlarını küresel pazarda sürdürebilmeleri için maliyet, kalite ve zamanında teslim gibi kriterleri göz önünde bulundurmalıdır. Bu kriterleri sağlamak için yüklenici firmalar en iyi fasoncuyu seçmek zorundadır. Dolayısıyla yüklenici firma için fasoncu seçimi bir problemdir. Çalışmamızın amacı bir yüklenici firma olan Yeşim Tekstil’in Nike müşterisi için en iyi fasoncunun hangisi olduğuna ilişkin problemini çözmektir. Problemi çözmek için ilk olarak Yeşim Şirketi ve Nike Şirketi için önemli olan ana kriterler ve bunlara ilişkin alt kriterler belirlenmiştir. Sonra Saaty’nin önem ölçeğini kullanarak ikili karşılaştırma matrislerinin oluşturulması için firma yetkilileri ile görüşülmüştür. Bir bakıma bu matris çalışmamızın modelidir. AHS olarak isimlendirilen model, Expert Choice paket programı ile çözülmüştür. Model değerlerinin sonuçlarına göre Yeşim Tekstil için en iyi fasoncular belirlenmiştir. Ayrıca model sonuçları şirketin karar vericileri için analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Analitik hiyerarşi süreci (AHS), Karar verme,  Çok kriterli analiz, Yüklenici, Fasoncu

1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla sosyalizmden kapitalizme geçişin resmen ilan edildiği Rusya, gerek sahip olduğu ekonomik potansiyeli ve nüfusu, gerekse katı merkeziyetçi bir sistem mirasıyla, geçiş ekonomileri içinde özel bir yere sahiptir. 1992’de Uluslararası Para Fonu öncülüğünde kapitalizme “şok” geçiş yapan Rusya’da dönüşüm süreci oldukça sancılı olmuş ve sürecin başlamasından kısa bir süre sonra, 1998’de ülke, en ciddi ve ağır krizlerden birini yaşamıştır. Sosyalizmden kapitalizme geçişin sadece bir ekonomik sistem dönüşümü olmanın çok ötesinde toplumsal, kültürel, siyasi ve politik dönüşümleri de içeren çok boyutlu ve bir o kadar da karmaşık bir süreç olduğu dikkate alındığında, bu sürecin Rusya gibi köklü bir sosyalist sistem geleneğe sahip bir ülke için çok daha zor ve hassas olduğu bir gerçektir. Bu gerçek, süreci yönlendiren neoklasik reçetelere dayalı “şok terapi” stratejisinin ülkenin kendine özgü koşullarını dikkate almayan ve kurumsal dönüşümü göz ardı eden standart nitelikli reform politikaları ile birleştiğinde, Rusya’da nasıl bir sistem oluştuğunun sorgulanması da kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, geçiş sürecinde tercih edilen temel strateji ekseninde uygulamaya konan politikaların Rusya’da gerçek anlamda bir kapitalist sistem oluşturup oluşturamadığının incelenmesidir.

Anahtar Kelimeler: Geçiş Ekonomileri, Rusya’da Geçiş Süreci, Neoklasik Geçiş Modeli, Şok Terapi Stratejisi, Aşamalı Geçiş Stratejisi.

Bu çalışmanın amacı, Brandes vd. (1999) tarafından geliştirilen örgütsel sinizm ölçeğinin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirliğini incelemektir. Araştırma verileri Kayseri Organize Sanayi Bölgesi’nde yerleşik ve imalat sanayinde faaliyet gösteren işletmelerde çalışan 300 katılımcıdan toplanmıştır. İlgili ölçeğin güvenilirliğinin hesaplanmasında; iç tutarlılık katsayıları ve madde-toplam puan korelasyonları kullanılmıştır. Geçerlilik değerlendirmesinde, örgütsel sinizm ölçeğinin faktör yapısını ortaya koymak için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Faktör analizi sonuçlarına göre söz konusu ölçeğin orijinal halinde olduğu gibi; duygusal, bilişsel ve davranışsal olmak üzere üç boyutlu bir yapı sergilediği ve Türk örnekleminden elde edilen verilerle de bu boyutların doğrulandığı tespit edilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılık katsayıları ölçek geneli için 0,91, duygusal alt boyut için 0,94, bilişsel alt boyut için 0,87 ve davranışsal alt boyut için 0,82 olarak bulunmuştur. Elde edilen bulgulara göre, örgütsel sinizm ölçeğinin Türkiye’deki ilgili örneklem grubundan toplanan verilere göre geçerlilik ve güvenilirliğe sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.     

Anahtar Kelimeler: Örgütsel Sinizm, Geçerlilik, Güvenilirlik, İmalat Sanayi

Bu çalışma örgüt kültürü ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır. Araştırma hizmet sektöründe çalışan, Kayseri İli’nde faaliyet gösteren bir çağrı merkezi ve İzmir’deki bir sigorta şirketi çalışanları üzerinden yürütülmüştür (n=181). Araştırmada örgüt kültürü alt boyutları ile örgütsel bağlılık alt boyutları arasındaki ilişkiyi açıklamak üzere korelasyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar Faktör:1 görevsel kültür özellikleri ile duygusal bağlılık arasında pozitif bir ilişki (r=0,79,p<0,01), devam bağlılığı arasında ise negatif bir ilişki (r=-0,33,p<0,01) ortaya koymuştur. Bununla birlikte Faktör:2 örgütsel kültür özellikleri  ile duygusal bağlılık arasında pozitif ilişki (r=0,71, p<0,01), devam bağlılığı arasında ise negatif bir ilişki (r=-0,25,p<0,01) sergilemektedir. Ayrıca çalışma örgütsel bağlılığı beş demografik değişkenle de (cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim ve kıdem)  araştırmaktadır. Bulgular, ankete katılanların cinsiyetine, eğitimine ve kıdemine bağlı olarak örgütsel bağlılık algılarının farklı olduğunu göstermektedir. 

Anahtar Kelimeler: Örgüt kültürü, örgütsel bağlılık, devam bağlılığı, duygusal bağlılık, örgütsel bağlılık ölçeği

Bu çalışmada TQM bağlamında organizasyonlar tarafından kullanılan bazı ödül uygulamalarının diğer ödüllerden çalışanlarla ilgili sonuçlar açısından daha iyi olup olmadığı sorgulanmıştır. İlgili literatür incelendikten sonra ödül uygulamaları içsel ödüller ve dışsal ödüller olmak üzere iki grupta ele alınmıştır. Türk imalat endüstrisinde faaliyet gösteren ve TQM uygulayan 217 işletmeden oluşan örneklemde, firmaların içsel ve dışsal ödül uygulamalarının çalışanlarla ilgili sonuçlar üzerindeki etkisi incelenmiştir.  Araştırmanın verileri tanımlayıcı istatistikler, ANOVA ve MANOVA ile analiz edilmiştir. Araştırmanın temel bulgusu olarak Türk imalat endüstrisinde içsel ve dışsal ödüllerin uygulanma düzeyinin yüksek olmadığı saptanmıştır. Türk imalat endüstrisinde içsel ödüllerin çalışanlarla ilgili sonuçlar üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu, ancak dışsal ödüllerin çalışanlarla ilgili sonuçlar üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Bu çalışma TQM uygulamaları için içsel ödül sisteminin önemine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ödül sistemleri, içsel ödüller, dışsal ödüller, TQM, EFQM

Zorunlu şebeke ayrıştırması günümüzde regülasyon iktisadının önde gelen konularından biridir. Kavram elektrik, telekomünikasyon, gaz ve demiryolları gibi önceden düzenlemeye tabi birçok endüstrinin deregülasyonunda hayati öneme sahiptir. İlk bakışta doğru girdi fiyatlarının belirlenmesi piyasaya yeni  giren firmalara doğru fiyat sinyalleri göndererek, onların etkin yapma-veya-satın alma kararları alabilmeleri için önemli gibi görünmektedir. Ancak, Sappington standart Hotelling lokasyon modelini kullarak girdi fiyatlarının bir katılımcının yapmak veya satın alma kararında alakasız olduğunu göstermiştir. Bu çalışmada, bu sonucun firmalar fiyat rekabeti içinde bulunduklarında, firmaların ürün farklılaştırma derecesi ile yakından ilişkili olduğu  gösterildi. Spesifik olarak, firmaların homojen ürünler üretmeleri durumunda girdi fiyatlarının yapma veya satın alma kararında ilgisiz olduğu, ancak yerleşik firmanın ve piyasaya yeni giren firmanın farklılaştırılmış ürünler üretmeleri durumunda girdi fiyatlarının yapma veya satın alma kararıyla ilgili olduğu gösterilmiştir. Bu sonuçlar, genel olarak, regulatörlerin doğru fiyatları ayarlamalarının piyasaya yeni giren firmaların etkin yapma-veya-satın alma kararlarını bozmamak için önemli olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Girdi Fiyatları, Zorunlu Ayrıştırma (Zorunlu kullanıma açma), Yapma-veya-Satın Alma Kararları, Deregülasyon, Yatay Ürün Farklılaştırması

The current study takes a contingency theory approach to the relationship between market leadership and a variety of marketing strategy concepts making up a firm’s strategic profile, including a firm’s Miles and Snow strategy type, market growth, service growth, service focus, market coverage, the Porter strategy group, and market orientation.  The results of the study support this approach, showing that at least six of the seven strategic contingency combinations exhibit a significant relationship to market share.  Utilizing a sample drawn from the financial services industry, it is found that firms possessing a recommended “fit”, as when market leader firms exhibit a more aggressive marketing strategy profile, tend to have higher levels of market share.  The results of the study also reveal that a firm’s market share performance is related to the total number of strategic “fits” between the firm’s market leadership position and the various components of the firm’s strategic profile. 

Anahtar Kelimeler: Contingency theory, strategic fit, market leadership, market share performance